Phiên 3.1 VIF 2026 Summer Summit: Đối thoại với cơ quan quản lý

Với vai trò Tổng Giám đốc Chứng khoán DNSE, sứ mệnh và phương pháp cụ thể của các công ty chứng khoán là gì để tạo niềm tin cho nhà đầu tư cá nhân nói riêng và doanh nghiệp nói chung? Bởi vì thị trường chỉ có thể tiến xa và bền vững khi những chủ thể tham gia đều có chất lượng tốt.

Bà Nguyễn Ngọc Linh - Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán DNSE: Với tư cách là một người làm nghề chứng khoán lâu năm, tôi đã chứng kiến sự thay đổi lớn về nhận thức và niềm tin của nhà đầu tư so với nhiều năm về trước.

Cá nhân tôi cảm thấy rất tự tin về sự trưởng thành của lớp nhà đầu tư hiện nay. Qua quá trình phục vụ hơn 1 triệu tài khoản, DNSE nhận thấy niềm tin của các phân lớp nhà đầu tư đối với thị trường luôn được duy trì.

Thế hệ trẻ như Gen Z hay Gen Alpha hiện nay tiếp cận thị trường rất bài bản. Ban đầu, họ thường chọn các sản phẩm có rủi ro thấp, an toàn. Khi nhận thức đầu tư trưởng thành hơn, họ mới chấp nhận rủi ro cao hơn và tham gia giao dịch cổ phiếu. Họ bước vào thị trường với tâm thế hiểu biết về sản phẩm và ý thức rõ về rủi ro.

Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận có những thời điểm thị trường bị cuốn theo sự kỳ vọng quá lớn hoặc dòng tiền đầu cơ nóng. Nếu hỏi thị trường có duy trì được niềm tin hay không, thì với hơn 13 triệu tài khoản hiện có, tôi tin là nhà đầu tư vẫn đặt niềm tin vào thị trường.

Hiện tại, nhóm nhà đầu tư cá nhân đang chi phối phần lớn thanh khoản. Dựa trên thói quen quản lý đầu tư, họ có xu hướng giao dịch nhanh và mang tính thời điểm cao hơn so với các nhà đầu tư tổ chức.

Chính vì thế, chúng ta cần cùng với cơ quan quản lý tạo ra một sân chơi minh bạch, thu hút dòng vốn dài hạn từ các định chế và quỹ nước ngoài. Sự hiện diện của họ sẽ tạo thành đối trọng, giúp cân bằng thị trường và thúc đẩy thị trường trưởng thành, bền vững hơn.

Người ta nói nhiều về thăng hạng, chúng ta từng xác nhận vào FTSE. Tôi muốn đặt câu hỏi với ông Sơn rằng thực ra chúng ta đang ở đâu trong tiến trình thăng hạng này? Và trong cương vị tổ chức, ông có thể chia sẻ một cách cụ thể, bài toán này chúng ta đã giải được đến đâu? Và mục tiêu đến năm 2030 của FTSE thì như thế nào ạ?

Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC): Quá trình chuẩn bị của Ủy ban Chứng khoán và các đơn vị liên quan đã kéo dài khoảng 3 - 5 năm.

Tháng 10/2025, Việt Nam đã được FTSE đánh giá và dự kiến sẽ được nâng hạng trong năm 2026. Sau kỳ rà soát vào tháng 3/2026, FTSE chính thức công bố kết quả. Đây là việc nâng hạng lên nhóm Secondary Emerging Market (thị trường mới nổi thứ cấp) của FTSE, chưa phải nhóm Emerging Market, ở cấp độ cao hơn.

Tuy nhiên, đây là một bước tiến rất quan trọng. Các tiêu chuẩn đặt ra, chúng ta đã đáp ứng yêu cầu. Thậm chí có những yêu cầu đặt ra của các tổ chức đầu tư lớn, các quỹ lớn đầu tư vào Việt Nam, chúng ta cũng đã vượt yêu cầu của họ.

Điều đó cho thấy chúng ta đang hướng tới việc được nâng hạng. Ngoài ra, với MSCI cũng là hướng mà chúng ta sẽ đi tới. Trước đây chúng ta có mục tiêu đến năm 2030 sẽ nâng hạng theo tiêu chuẩn thị trường mới nổi mà MSCI đánh giá. 

Tuy nhiên, có thể chúng ta sẽ sớm hơn, có thể là năm 2028 hoặc 2029, khi đã đáp ứng được các tiêu chuẩn đó.

Với tiêu chuẩn của MSCI, như anh Hải trong bài phát biểu đã nói, họ yêu cầu phải có pháp nhân độc lập về CCP để xử lý các rủi ro trong hoạt động, bảo vệ quyền lợi cho các thành viên.

Thứ hai, họ đặt ra yêu cầu liên quan đến mô hình tài khoản tổng (omnibus account). Đây là hai mục tiêu mà chúng ta đang hướng tới. Với vai trò là Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), chúng tôi cũng đã hoàn tất các công việc.

Tôi cũng đã ký quyết định thành lập công ty con là Công ty TNHH MTV Bù trừ Trung tâm CCP. Hiện nay chúng tôi cũng đang hoàn tất tất cả các khía cạnh về công nghệ phần mềm để tích hợp trong hệ thống đó.

Về mặt các quy định liên quan, dự kiến quý I/2027 chúng ta có thể hoàn tất.  

Vấn đề tiếp theo liên quan đến mô hình tài khoản tổng. Trên thế giới có rất nhiều mô hình khác nhau, như tài khoản tổng đặt tại sở giao dịch hay tại tổ chức lưu ký.

Hiện nay chúng tôi, đặc biệt cùng với các tổ chức như IFC hoặc các tổ chức khác, đang tìm ra một mô hình phù hợp cùng với diễn đàn và các nhóm công tác. Chúng tôi đang tìm mô hình nào đó của hệ thống vận động để phù hợp với điều kiện Việt Nam, từ đó có thể triển khai.

Nâng hạng là một cột mốc quan trọng, nhưng điều thị trường quan tâm hơn là sau đó dòng vốn dài hạn có thực sự tham gia hay không. Ở góc độ quản lý, đâu là những điều kiện quan trọng nhất mà Việt Nam còn cần hoàn thiện để tạo nền tảng đủ tin cậy cho nhà đầu tư tổ chức và vốn ngoại dài hạn?

Ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Sau hơn 8 năm theo đuổi mục tiêu nâng hạng thị trường, tôi rút ra một bản chất cốt lõi: dù điều kiện thuận lợi giúp dòng vốn sinh lời, nhưng yếu tố quyết định sự bền vững vẫn là hệ thống và niềm tin.

Đối với lộ trình nâng hạng, thông báo chính thức từ FTSE đã được đưa ra vào 8/4/2026 và đợt đầu tiên đưa doanh nghiệp vào chỉ số sẽ chính thức bắt đầu từ ngày 21/9/2026. Đây là thời điểm quan trọng khi các doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ rổ Frontier (thị trường cận biên) sang định danh Thị trường mới nổi.

Phương án của FTSE sẽ kéo dài đến tháng 9/2027, mở ra nhiều lượt đưa doanh nghiệp vào chỉ số trong vòng 2 năm tới. Nhìn xa hơn, chúng tôi đang hướng tới mục tiêu năm 2030 theo chuẩn của MSCI.

Dù mỗi tổ chức như FTSE, MSCI hay S&P đều có những bộ chỉ số tham chiếu (benchmark) khác nhau, nhưng tất cả đều xoay quanh các tiêu chí định tính về niềm tin của nhà đầu tư tổ chức đối với hạ tầng thị trường, chất lượng doanh nghiệp và tính minh bạch.

Về tính minh bạch và hạ tầng kỹ thuật: Tại thị trường Việt Nam, chúng tôi xác định tính minh bạch không chỉ dừng lại ở việc có đầy đủ thông tin bằng tiếng Anh, mà quan trọng nhất là tính kịp thời của thông tin đó.

Đồng thời, niềm tin của nhà đầu tư phải được củng cố bằng một hệ thống hạ tầng đảm bảo độ an toàn tuyệt đối cho dòng vốn. Đó là lý do chúng tôi triển khai giải pháp Pre-funding (giao dịch không ký quỹ 100%) như một bước đệm ngắn hạn cho mục tiêu dài hạn là hệ thống CCP.

Bên cạnh đó, việc áp dụng STP để kiểm tra tài khoản tức thời và triển khai tài khoản tổng (Omnibus account) là vô cùng cần thiết.

Với những quỹ lớn quy mô hàng nghìn tỷ USD, một lệnh giao dịch thường được phân bổ cho nhiều quỹ con; do đó, chúng ta phải tạo thuận lợi tối đa trong việc luân chuyển vốn và phân bổ cổ phiếu.

Những nỗ lực về CCP và Pre-funding hiện nay nhằm giúp nhà đầu tư nước ngoài thụ hưởng dịch vụ tốt nhất, từ đó ổn định dòng vốn dài hạn tại Việt Nam.

Về chiến lược phát triển thị trường phát hành, căn cứ trên luật định, Ủy ban đã xây dựng chiến lược cụ thể nhằm hỗ trợ thị trường chứng khoán, tạo điều kiện thuận lợi không chỉ cho dòng vốn đầu vào mà còn cho các doanh nghiệp phát hành và niêm yết.

Mục tiêu cốt lõi của việc nâng hạng là phát triển thị trường phát hành và khơi thông nguồn vốn. Theo tiêu chí của các tổ chức quốc tế, những thương vụ IPO lớn có thể được đưa ngay vào rổ chỉ số thông qua các kỳ đánh giá vốn hóa 3 tháng một lần.

Đây chính là cơ hội lớn cho cả doanh nghiệp phát hành và nhà đầu tư nước ngoài. Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh lại về tính minh bạch – yếu tố mà MSCI và FTSE đặt lên hàng đầu.

Từ kinh nghiệm của Indonesia, hiện nay các tổ chức này đang đặc biệt lưu tâm đến việc công khai thông tin của các cổ đông lớn. Chúng tôi đang theo dõi liệu đây có trở thành tiêu chí bắt buộc cho các thị trường đang trong quá trình nâng hạng hay không để có những điều chỉnh phù hợp.

Nếu muốn thị trường vốn Việt Nam bước sang một cấp độ mới trong 3 năm tới, xin mỗi vị chốt lại bằng một ưu tiên quan trọng, ngắn gọn nhất cần làm ngay từ bây giờ?

Ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Về phía cơ quan quản lý, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của chúng tôi hiện nay là tiến hành sửa đổi Luật chứng khoán.

Ngay sáng thứ Hai tuần tới, chúng tôi sẽ tổ chức buổi hội thảo đầu tiên để thảo luận về các nội dung sửa đổi nhằm đáp ứng những yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh mới, phục vụ cho mục tiêu phát triển và tăng trưởng của thị trường.

Trong đợt sửa đổi này, chúng tôi tập trung đưa vào các nội dung hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường lên cấp độ cao hơn. Điều này sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các nghị định mới, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng các loại hình quỹ đầu tư.

Đây là những trọng tâm trước mắt mà chúng tôi đang quyết liệt triển khai. Chúng tôi xác định nâng hạng thị trường là một quá trình cải thiện thực chất chất lượng nội tại. Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng một thị trường tốt, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài.

Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC): Chúng ta cần nhìn thẳng vào thực tế là nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng kỷ lục trong thời gian qua. Để thu hút họ quay lại, ưu tiên thứ nhất là hoàn thiện khung pháp lý.

Thứ hai là cải thiện chất lượng và quy mô hàng hóa thông qua cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và gắn IPO với niêm yết, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI lớn.

Thứ ba là giải quyết bài toán phòng vệ rủi ro tỷ giá cho nhà đầu tư gián tiếp. Nếu không có cơ chế phòng vệ tỷ giá hiệu quả, rất khó để giữ chân dòng vốn ngoại lâu dài.